Impact Rapport 2025: wat werkt in de praktijk

In 2025 werkten we samen met gemeenten, ministeries, maatschappelijke organisaties en nieuwkomers aan opvang en integratie die beter aansluiten op de praktijk. Op veel plekken wordt al gebouwd aan oplossingen die werken, met meer ruimte om vanaf dag één mee te doen. In ons Impact Report 2025 brengen we verschillende inzichten en mooie voorbeelden samen.

By: Femke Brand

Leren van wat er in de praktijk gebeurt

Een belangrijke ontwikkeling die we zien, is dat gemeenten steeds vaker werken vanuit een lerende aanpak. Niet alleen sturen op beleid of systemen, maar kijken: wat gebeurt er in de praktijk, en wat kunnen we daarvan leren?

In verschillende gemeenten monitoren en evalueren we de inburgering samen met uitvoerders en nieuwkomers zelf. Die inzichten worden niet alleen gebruikt om terug te kijken, maar juist om beleid en uitvoering tussentijds aan te scherpen. Daarnaast zien we dat gemeenten het perspectief van nieuwkomers steeds vaker structureel willen meenemen, bijvoorbeeld met een klankbordgroep of continue feedbackloop.

Experimenteren met nieuwe aanpakken

Uit onderzoek en praktijk blijkt dat meedoen beter lukt wanneer taalonderwijs aansluit bij iemands toekomstperspectief, bijvoorbeeld richting werk. Ook informele taalpraktijk, sociale contacten en toegankelijke ondersteuning spelen daarin een belangrijke rol.

Tegelijk is de praktijk vaak complex. Nieuwkomers worden niet altijd goed bereikt door bestaande voorzieningen. En het combineren van verschillende verplichtingen, zoals taal, werk, zorg en gezin, kan lastig zijn.

Daarom experimenteren veel gemeenten met nieuwe aanpakken. Denk aan het combineren van taal en werk, informele taalpraktijk en laagdrempelige ondersteuning, zoals in Arnhem en Den Helder, samenwerkingen rond werk in Den Haag en initiatieven zoals het Zorgcafé in Venlo.

Opvang als startpunt om mee te doen

Een goede start is daarbij essentieel. Tijdige toegang tot stabiele huisvesting, passende ondersteuning en ruimte om mee te doen maken een groot verschil voor hoe mensen hun plek vinden. Daarom zien we op steeds meer plekken dat opvang anders wordt ingericht. Niet alleen als tijdelijke voorziening, maar als startpunt voor meedoen.

In gemeenten zoals Eindhoven wordt gewerkt aan opvang waarin participatie en contact met de stad vanaf dag één centraal staan. Initiatieven zoals het Nieuwe BuurThuis laten zien hoe opvang menswaardiger kan worden ingericht, met aandacht voor rust, veiligheid en verbinding met de omgeving.

Doorgaande lijn vanaf dag één

Een andere ontwikkeling is dat gemeenten steeds bewuster werken aan een doorgaande lijn: van de eerste fase van opvang tot meedoen in de samenleving. In plaats van losse stappen (opvang, inburgering, werk) wordt steeds vaker gekeken hoe deze beter op elkaar kunnen aansluiten. Dat helpt om onnodige vertraging te voorkomen en maakt het voor nieuwkomers duidelijker wat hun volgende stap is.

Voorbeelden hiervan zien we onder andere in Arnhem, waar de gemeente werkt aan een aanpak waarin nieuwkomers vanaf dag één stappen kunnen zetten richting taal, werk en deelname aan de samenleving.