Via het SurveyPanel van OpenEmbassy voerden we een korte flitspeiling uit naar de ervaringen van nieuwkomers met de gemeenteraadsverkiezingen. De vragenlijst stond vijf dagen open binnen een panel van 307 deelnemers en leverde 80 reacties op.
Door: Fatih Aktas en Femke Brand
Bekendheid hoog, informatiepositie beperkt
Wat opvalt: de bekendheid met de verkiezingen is relatief hoog. Liefst 87% van de respondenten wist dat de gemeenteraadsverkiezingen plaatsvonden. Tegelijkertijd voelt slechts 21% zich voldoende geïnformeerd.
Dat verschil tussen bekendheid en informatiepositie is cruciaal. Veel respondenten weten dát er verkiezingen zijn, maar missen de informatie om daadwerkelijk mee te doen of om het proces goed te begrijpen. Het gaat daarbij minder om zichtbaarheid en meer om begrijpelijkheid, timing en bruikbaarheid van informatie.
Afstand tot het systeem
De afstand tot het systeem is ook zichtbaar in de opkomst: 28% van de respondenten heeft gestemd, terwijl 38% niet stemde en 34% nog geen stemrecht had. Daarnaast weet 72% niet wat de uitslag in de eigen gemeente is. Dit laat zien dat betrokkenheid niet alleen gaat over stemmen zelf, maar ook over het kunnen volgen en begrijpen van wat er daarna gebeurt.
In de open antwoorden worden taalbarrières, onbekendheid met procedures en gebrek aan duidelijke informatie het vaakst genoemd. Voor een deel van de respondenten blijft het verkiezingsproces daardoor abstract of moeilijk toegankelijk.
De uitkomsten suggereren dat politieke participatie in belangrijke mate samenhangt met toegang tot informatie en aansluiting op het lokale systeem.
Aanknopingspunten voor beleid en uitvoering
De resultaten wijzen op een aantal concrete aanknopingspunten voor gemeenten en organisaties die werken aan participatie:
- Investeer in meertalige, eenvoudige en praktische informatie over verkiezingen
- Maak onderscheid tussen verschillende groepen (zoals wel/niet stemgerechtigd)
- Werk via kanalen en netwerken die mensen al gebruiken en vertrouwen
- Zorg ook ná verkiezingen voor toegankelijke terugkoppeling over de uitslag
Belang voor de lokale democratie
Voor veel nieuwkomers zijn gemeenteraadsverkiezingen de eerste verkiezingen waaraan zij kunnen deelnemen, omdat geen Nederlands paspoort nodig is. Vrije verkiezingen zijn daarbij een belangrijk goed, juist voor mensen die uit landen komen waar dit niet vanzelfsprekend is. Tegelijk heeft de lokale democratie directe invloed op het dagelijks leven in de gemeente.
Deze flitspeiling laat zien dat er juist in de informatievoorziening rondom verkiezingen nog winst te behalen is. Begrijpelijke en meertalige informatie draagt bij aan beter geïnformeerde kiezers, hogere opkomst en bredere vertegenwoordiging.
Gezien de huidige demografie is dit bovendien geen marginaal vraagstuk. In een stad als Eindhoven wonen bijvoorbeeld circa 30.000 nieuwkomers, goed voor ongeveer 7 van de 45 zetels. Initiatieven zoals partijplein.nl met meertalige programma’s en de campagne stemvooramsterdam.nl laten zien dat hier al stappen in worden gezet.
Over het SurveyPanel
Deze peiling is verkennend en niet representatief, maar maakt wel zichtbaar waar knelpunten liggen. Het SurveyPanel maakt het mogelijk om snel en direct signalen op te halen bij nieuwkomers zelf. Als aanvulling op bestaande data en als input voor beleid en uitvoering.
Survey Panel
Meer informatie over het panel
